Blog

Amsterdam versus Rotterdam!

Is de gerechtsdeurwaarder verplicht ten tijde van het betekenen (van een dagvaarding of vonnis) het Centraal Curatele en Bewindregister te raadplegen?

De Amsterdamse voorzieningenrechter oordeelde op 25 maart 2016 (RBAMS:2016:2020) dat dit niet het geval is. Naar zijn oordeel bestaat er geen wettelijke bepaling die de deurwaarder (of diens opdrachtgever) verplicht tot kennisname van het register voorafgaand aan iedere executiehandeling. In de tuchtrechtspraak voor deurwaarders wordt in algemene zin ook geen verplichting tot kennisname van dat register aangenomen (KvG 20 oktober 2015, TGDKG:2015:195). De Rotterdamse voorzieningenrechter (RBROT:2015:4810) kwam op 8 juni 2015 evenwel tot een tegengesteld oordeel. In de Rotterdamse casus was op 20 april 2015 de beschikking gepubliceerd in het CCBR, terwijl op 30 april 2015 de dagvaarding werd uitgebracht. Zelfs uit zo’n korte termijn van 10 dagen mocht niet de conclusie worden getrokken dat de eisende partij niet op de hoogte kon zijn van het ingestelde bewind en de eisende partij werd niet-ontvankelijk verklaard in zijn vordering. De plicht tot inzage van het register zou volgen uit toepassing van het arrest van de Hoge Raad van 7 maart 2014 (HR:2014:525).

Wie heeft er gelijk?
In het laatstgenoemd arrest oordeelde de Hoge Raad dat in alle vermogensrechtelijke aangelegenheden er aan de bewindvoerder in plaats van de onderbewindgestelde betekend moet worden. De bewindvoerder is immers in en buiten rechte de wettelijke vertegenwoordiger van de onderbewindgestelde. Art. 1:12 BW (de afgeleide woonplaats) is hiervan een uitvloeisel. Indien de gerechtsdeurwaarder niet op de hoogte is van het ingestelde bewind kan aan het arrest betrekkelijk weinig waarde worden gehecht. Indien de gerechtsdeurwaarder het CCBR raadpleegt is hij wèl bekend met een eventueel ingesteld bewind, maar is hij daartoe verplicht?

Het CCBR is in het leven geroepen om aan derden kenbaar te maken dat er sprake is van een (ondercuratelestelling of een) onderbewindstelling. Publicatie van de beschikking waarbij de goederen van de betrokkene onder bewind zijn gesteld, is ingevolge art. 1:391 lid 1 BW voor een schuldenbewind ~ in tegenstelling tot een bewind wegens een lichamelijke en/of geestelijke toestand ~ in beginsel een verplichting. Deze verplichting geldt vanaf 1 januari 2014. Lang niet alle (schulden)bewinden zijn gepubliceerd. Het CCBR is dus niet compleet. Zelfs al zou het register worden geraadpleegd, dan nog bestaat de kans dat de deurwaarder geen kennis krijgt van het ingestelde bewind. Middels publicatie wordt het voor derden ~ de wederpartij van een handelende onderbewindgestelde ~ op objectieve wijze voldoende kenbaar dat er sprake is van een ingesteld bewind, zodat zij zich niet langer achter hun goede trouw ex art. 1:439 BW kunnen verschuilen. Normaliter wordt een derde, die niet op de hoogte is of had behoren te zijn van het ingestelde bewind, beschermd tegen een ongeldige rechtshandeling in de zin van art. 1:438 BW. In geval van publicatie van het ingestelde bewind kan een derde op de hoogte zijn van het ingestelde bewind en kan de bewindvoerder dus de door de onderbewindgestelde verrichte beheers- of beschikkingshandeling vernietigen, althans indien die naar de mening van de bewindvoerder nadelig voor (het vermogen van) de onderbewindgestelde is.

 

Een andere vraag is of het CCBR bescherming biedt tegen een onjuiste wijze van betekenen (van een dagvaarding, beslagstukken of andere aanzeggingen) door een gerechtsdeurwaarder. Ik neig ertoe deze vraag negatief te beantwoorden. Een dergelijke handeling valt immers niet te kwalificeren als een door de rechthebbende verrichte rechtshandeling welke met een beroep op art. 1:438 BW door de bewindvoerder te vernietigen is (omdat de gerechtsdeurwaarder op de hoogte had kunnen zijn van het ingestelde bewind). Kortom, de vernietigingsbevoegdheid van art. 1:438 BW werkt niet ten aanzien van ambtshandelingen van gerechtsdeurwaarders. Een ambtshandeling van de deurwaarder is geen rechtshandeling in de zin van art. 1:438 BW. Het CCBR biedt enkel bescherming tegen in de ogen van de bewindvoerder door de rechthebbende onverantwoorde rechtshandelingen. Zonder een redelijk vermoeden aan de kant van de gerechtsdeurwaarder dat er sprake is van een beschermingsbewind, kan hij niet anders dan zijn stukken rechtstreeks te betekenen aan de onderbewindgestelde ondanks het feit dat de Hoge Raad (HR:2014:525) hem verplicht tot betekening aan de bewindvoerder. Deze verplichting impliceert nog geen algemene onderzoeksplicht aan de kant van de gerechtsdeurwaarder. Hij is dus niet verplicht vooraf het CCBR in te zien.

Het is dus voor de bewindvoerder van belang om zo snel mogelijk de schuldeiser / de gerechtsdeurwaarder in kennis te stellen van het ingestelde bewind. Mocht de deurwaarder hierna toch de onderbewindgestelde ambtshalve bezoeken in plaats van de bewindvoerder, had hij op de hoogte kunnen zijn van het bewind. Het al dan niet vooraf inzien van het CCBR speelt dan geen rol.

Gezien het belang van een betekening aan de bewindvoerder wordt het tijd het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering op dit punt aan te passen. Een andere oplossing kan gezocht worden door in de Basisregistratie Personen (BRP) te vermelden dat er sprake is van een beschermingsbewind of ondercuratelestelling. Weer een andere oplossing zou gevonden kunnen worden door de Hoge Raad te laten oordelen over bovengenoemde kwestie, al dan niet via een prejudiciële vraag. Wie pakt de handschoen op?

Mr M.P.M. (Thijs) van Lierop
Docent beslag- en executierecht bij De Wijsmaker

Meer weten?
Wilt u meer weten over beslag- en executierecht schrijf je dan in voor de opleiding via de agenda.

Disclaimer & Cookieverklaring | Privacyverklaring | Voorwaarden | Webdesign: www.disk.nl